Năm năm trước, khi còn học lớp 12 Trường THPT Dân tộc nội trú Sóc Trăng, Đẳng thường xuyên tìm đến chùa Dơi để lễ bái Phật theo tín ngưỡng của người Khơme. Nhưng Đẳng không an tọa trầm tư mà lại thích đi dạo quanh khu vườn ngắm hàng ngàn con dơi đang treo mình trên những tán cây. Đẳng nhận ra có những chú dơi bò lê dưới đất do đạn của những tay săn dơi quanh vùng. Rồi lại có những chú dơi khổng lồ (sau này mới biết đó là loài dơi ngựa lớn, được đưa vào sách đỏ) sau khi bị dính đạn vẫn cố rướn bay về chùa, buông mình đầy máu xuống đất...
Từ hội thảo bỏ túi đến đề tài tốt nghiệp
Hình ảnh đó như những mũi kim châm vào lòng cậu học trò nhỏ vốn thương yêu loài vật. Đẳng bắt đầu tìm đọc những tài liệu về loài dơi. Đẳng rủ rỉ với bạn bè: “Dơi là người bạn tốt của loài người: chúng bắt côn trùng phá hại mùa màng, ăn thịt lũ muỗi lây truyền mầm bệnh; giúp cây thụ phấn ra hoa, kết trái... Vì thế chúng mình phải bảo vệ dơi”. Những hội thảo bỏ túi như thế đã định hướng cho Đẳng một hướng đi: trở thành nhà khoa học về môi trường, trước mắt là tìm cách bảo vệ dơi ngay tại địa phương mình.
Đậu vào khoa môi trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), Đẳng có thêm điều kiện để tìm đọc những trang tài liệu dày cộp về loài dơi. Đẳng giật mình khi biết hiện nay loài dơi ngựa lớn (sải cánh khoảng 1,5m, nặng hơn 3kg) chỉ còn không quá 30 con tại VN và địa bàn sống duy nhất là chùa Dơi, Sóc Trăng. Năm 2006, Đẳng bắt tay vào thực hiện một dự án mang tên “Nâng cao nhận thức của cộng đồng dân cư tại địa phương về việc bảo tồn loài dơi tại chùa Dơi, Sóc Trăng”. Xong dự án, Đẳng gửi cho BCI, một tháng sau anh nhận được trả lời đại ý các giải pháp chưa thuyết phục cao, hẹn lần sau!
Đẳng bổ sung những điểm khiếm khuyết rồi đăng ký với nhà trường phát triển dự án này làm đề tài tốt nghiệp đại học. Dưới sự hướng dẫn của thạc sĩ Dương Thị Bích Huệ, đề tài đã được thực hiện chu đáo hơn, được chấm 9,5 điểm.
Bắt đầu từ tuổi học trò
Năm 2007, Đẳng lại gửi dự án của mình cho BCI, mong muốn chứng tỏ giải pháp bảo tồn loài dơi đã được đầu tư nghiên cứu kỹ lưỡng và mang tính khả thi hơn. Đẳng cho biết: “Lần này mình khoanh vùng đối tượng nâng cao nhận thức là các em học sinh Trường tiểu học Lê Hồng Phong nằm cạnh chùa Dơi, rồi từ các em học sinh này nhận thức sẽ dần dà lan tỏa đến cộng đồng”. BCI đã đồng ý trao một suất học bổng 2.000 USD để Đẳng triển khai dự án của mình tại Trường tiểu học Lê Hồng Phong (TP Sóc Trăng). Đẳng tổ chức dự án theo từng bước cụ thể: khảo sát trình độ nhận thức của học sinh về dơi, thiết kế các mô hình hoạt động tìm hiểu dơi tại trường như xé giấy dán tranh, trò chơi vận động, tổ chức các hoạt động dã ngoại, thực tập truyền thông nhận thức của mình cho cộng đồng…
Dự án của Đẳng đã được nhà trường, chính quyền địa phương và sư Kim Rênh, vị sư cả trụ trì chùa Dơi, ủng hộ nhiệt tình. Sư Kim Rênh cho biết: “Mặc dù chùa Dơi bị hỏa hoạn năm 2007 nhưng đàn dơi vẫn tiếp tục duy trì trên diện tích hơn 3ha của khu vườn chùa. Đàn dơi số lượng trên 1 triệu con hiện đang được bảo tồn rất tốt. Chúng tôi không còn nhận thấy cảnh săn bắn dơi của một số người kém ý thức như trước kia”.
Giải pháp của dự án đã thu hút sự chú ý của một số tổ chức bảo vệ môi trường trên thế giới, trong đó có Earth Rights International. Tổ chức này đã tài trợ cho Đẳng một chương trình học bổng về đào tạo các chuyên gia môi trường vùng Mekong trong bảy tháng (từ tháng 6 đến 12-2008 tại Chiang Mai, Thái Lan). Thông qua Earth Rights International, Tổ chức ASEAN Youth Camp và Asean People’s Forum (APF) mời Lý Quốc Đẳng tham dự hai hội thảo quốc tế về môi trường vùng Mekong và vai trò của thanh niên trong việc bảo vệ môi trường tại Bangkok (Thái Lan).
Tuy bận bịu tất bật với các hoạt động bảo vệ môi trường, nhưng Lý Quốc Đẳng vẫn dành thời gian cho mơ ước tương lai: lấy bằng thạc sĩ về lĩnh vực cộng đồng và môi trường, phát triển cộng đồng theo xu hướng bảo vệ môi trường bền vững.
PHAN CÁT TƯỜNG
Read more: http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=309682&ChannelID=7
